FIRINCI TESTİ

Ekmek almak için fırına gittiniz, sıcacık ekmeğinizi aldınız. (Fırıncı görevini yaptı, size bir değer sundu) Karşılığında siz de ona bir değer vereceksiniz. Şimdi şirketlerin finansal dinamiklerini bu teste tabi tutalım, bakalım bu derece önem verdiğimiz ciro, pazar payı, kar marjı ne derece güçlü bir değer, fırıncı hangisine itibar gösteriyor sınava tabi tutalım. Fırıncı testi, turnusol kağıdı gibi finansal gerçekleri hemen ortaya çıkarır.

Fırıncıya dediniz ki, bizim şirketin cirosu XXXX büyüklüğünde, dev bir sayı. Fırıncı bunu değerli bulup size karşılığında ekmeği verir mi? Sizin için yüz kat ciro büyüklüğü hayal bile edilemez, ama cironun 30 veya 3.000 olmasının fırıncı için değeri nedir? Sizin ciro büyüklüğünüz ile ekmeği ödeme isteğinize fırıncı, "Ama ciro gerçek değil ki, ekmeği ödeyemez" diyecektir. İşte bu anda sürekli peşinde koştuğumuz, toplantılar üzeri toplantılar, kampanyalar üzeri kampanyalar yapıp arttırmaya çalıştığımız, bizim için bu derece önemli "ciro" değerinin altındaki yerçekimi kalkar, boşluğa düşer.

Cirodan umduğunuzu bulamadınız. Ciro düşük gittiğinde liderler hemen pazar payını gözlemlerler. İşler kendisinde mi, pazarda mı kötü gidiyor anlamak için önemli bir gereçtir. Pazar payı, kimi zaman günü kurtarır, kimi zaman iç karartır. Aklınıza geldi ve hemen fırıncıya dönüp "Bizim pazar payı %XX, pazar lideriyiz biliyor musun?" diye sordunuz. Yine pazar payınızın %34 veya %58 olmasının fırıncı için bir önemi var mı? Pazar payı ekmek alır mı?

Fırıncı size yine "Ancak pazar payı gerçek bir şey değildir, ekmek alamaz" diyecektir. Siz "nasıl olur, biz bu pazar payını almak için gecemizi gündüzümüze kattık, çok çalışıyoruz onu yükseltmek için tüm şirket uğraşıyor" diye bahsediyorsunuz, fırıncı ise bunun karşılığında bir ekmek dahi vermiyor.

Aklınıza karlılık geldi, "bu fırıncı sanırım bizim karlılıkla ilgileniyor" diye düşündünüz ve fırıncıya "Bizim kar marjımız %XX, pazardaki en yüksek marja sahibiz" dediniz. Düşünün sizin kar marjınızın %5 olması veya %45 olmasının fırıncı için değeri nedir, bu farklı iki sayıyı alıp ne yapsın? Sizin için inanılmayacak derecede bir yükseliş, fırıncı için hiç bir değer ifade etmiyor.

Fırıncı size yine "Ancak kar marjı gerçek bir şey değildir, onunla ekmek alamazsınız" diyecektir. Siz "Bu fırıncı da çok oluyor, kar marjı ticaretteki en önemli konulardan, kar marjı nasıl "gerçek dışı" olur" diye düşünürken, fırıncı yine sizin arttırmak için tedarikçilerle sürekli tartıştığınız, stratejiler geliştirdiğiniz kar marjına bir ekmek dahi vermiyor.

Fırıncının finansal gerçekler değil de sanal alemde, sosyal alemde yaşadığını düşündünüz. Öyle ya adam ne cirodan, ne pazar payından ne de kar marjından anlıyor. Benim şu kadar yüz bin takipçim var dediniz. Fırıncı hafif gülümseyerek "Bu zaten tamamen sanal, gerçek olan bir değer değil" deyip ekmek vermeyecektir.

Ciro, pazar payı, kar marjı, takipçi. Tüm bunlar testi geçemedi.
Fırıncının aradığı gerçek finansal değer nedir?

Değer Yaratan Liderin El Kitabı

Değer yaratan bir lider ilk olarak değerin ne demek olduğunu iyi kavramalıdır. Bu değerin ne olduğu anlayışını, yönetim biçiminin ve gün içerisinde yaptıklarının kontrol merkezine koymalıdır. Herşey bu anlayışın kontrolünde ilerlemelidir.

Farklı detaylardan arındırılmış, işin özüne odaklı basit örnekler, karmaşık konuları çok daha rahat anlamamızı sağlar. Fırıncı hikayenin temeli bu.

Ciro

Şirketler "ürün ya da hizmet", bir satış yaparlar, ve bu satışın faturasının altında o satışın tutarı yazar. Bilgisayar sistemimizdeki, veri tabanında bir sayıdır bu. Bu faturaların toplamı da ciroyu oluşturur. Dolayısıyla ciro da gerçek dünyada elimize alabileceğimiz, işte budur diye gösterebileceğimiz bir varlık değildir, bilgisayar sisteminde bir çok sayının toplamıdır. Sonuç olarak şirketlerin artırmak için kıyasıya çalıştıkları, liderin sürekli peşinden koştuğu ciro gerçek değil sanal bir sayıdan ibarettir.

Gerçek olmayana bir şey de, gerçek dünyada bir değer ifade etmez. Gerçek olmayan, sanal bir şeyle de ekmek alınamaz.

Ciro Gerçek Değildir

Pazar Payı

Pazar payı, şirketin toplam cirosunun, pazarda rakip firmalarla birlikte yapılan toplam ciroya oranıdır. Yani iki sayının birbirine bölümüdür. Gerçek dünyada bulunmaz, ele alınıp tutulamaz. Bilgisayarlarda iki sayının birbirine bölünmesiyle oluşan sanal bir sayıdır. Sonuç olarak şirketlerin artırmak için kıyasıya çalıştıkları, liderin sürekli peşinden koştuğu, hatta öğrenmek için pazar araştırması şirketlerini bir dolu ödemeler yaptığı, pazar payı gerçek değil sanal bir sayıdan ibarettir.

Pazar Payı Da Gerçek Değildir

Kar Marjı

Kar marjı da diğerleri gibi iki sayının birbire bölümüdür. Satıştan elde ettiğiniz kar tutarının, satış tutarına bölümüdür. (Bu işlemdeki pay-paydayı karıştıranlarda çoktur ancak o farklı bir yazı konusu.) Bilgisayarda yaşar, gerçek dünyada elle tutulamaz. Diyelim ki 24 bölü 71, yani %33.8. Tamamıyla bir matematiksel hesap, bilgisayardaki bir sanal sayıdır. Sonuç olarak şirketlerin artırmak için varlarını yoklarını ortaya koydukları, bu amaçla nice tedarikçi ile tatlı sert kavgaya girdikleri kar marjı sanal bir sayıdan ibarettir.

Kar Marjı Da Gerçek Değildir

Takipçi

Bu fırıncı testini eski anlatımlarımda Takipçi yer almıyordu. Ancak son zamanlarda liderler bu konuda o kadar çok hata yapar oldular ki, bunu da yanlış bilinen değerler arasında anlatmak gerektiğini düşünüyorum.

Takipçi sayısı, sizi bir sanal uygulamada takip eden kişilerin toplamı, sanal bir sayıdır. Gerçek dünyada bulunmaz, elle tutulmaz. Liderlerin bunca zaman ve para harcayıp oluşturdukları takipçiler de fırıncı testini geçemeyen sanal bir sayıdır.

Takipçi Gerçek Değildir

Yüzümüzü Ne Tarafa Döndürmeliyiz? Gerçek Değer Nerede?

Cironun, kar marjının, pazar payının veya takipçinin geçmediği bir dünyada geçerli olan nedir? Değer yaratan lider yönünü nereye çevirmelidir?

Değer yaratan liderler için, bu karmaşık durumlarda doğru yolu gösteren ışık, güvenilir liman kardır. Elde edilen net kar tutarıdır. Net kar tutarından daha geçerli bir finansal değer olamaz.

Kar

Kar doğrudan paradır. Gerçek dünyada elle tutulur, işte budur denilebilir. Kar, net bir değerdir. Şirketlerin ilk önce hissedarlara, sonra müşterilerine, sonra çalışanlara ve en son olarak tedarikçilerine yönelik en temel ödevidir.

Şirketler ay sonlarında maaşları ciro ile, pazar payı ile ödemezler. Kazandıkları karın bir kısmını ücret olarak dağıtırlar. Bu halde kar yoksa ücrette kısa sürede olamayacaktır.

Bir şirket, örneğin mal ya da hizmet aldığı bir başka şirkete borcunu pazar payı ile ödeyemez. Kazandığı karın bir bölümü ile öder. Borç ile kredi ile ödense de bu sadece bir zaman ilavesidir. Eninde sonunda borcunu elde ettiği kardan ödemelidir. O halde kar yok ise bir süre sonra borçlarını ödeyemeyeceği için, mal ve hizmet alamaz. Can damarı kesilir. Demek ki kar yok ise, bir süre sonra şirket te yoktur.

Değer yaratan bir lider, sürdürülebilirlik için mutlaka kar üretmelidir. Her sabah işe geldiğinde bu temel ödevini hatırlamalı ve gün boyu bu doğrultuda çalışmalıdır. Kar tutarı, gerçek bir değer ölçüm cihazıdır.

Fırıncı size, karın gerçek dünyadaki elle tutulur hali olan cebinizdeki paradan çıkarıp verdiğinizde ekmeği sunacaktır.

Liderlerin değeri, konuştukları değil ürettikleri değerlerin toplamıdır.
Alpay Özbay

Eğer bu yazıdan tek bir görüntü aklınızda kalması hakkım olsaydı, aşağıdaki görüntü olurdu. Değer yaratan lider daima, kar merceğinden bakar. Temel ödevinin bu oluğunu bilir.

---

---

Bu yazılar da ilginizi çekebilir

---